İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Bağlam Mühendisliği Nedir?

İngilizce: Context Engineering

Yayın: · Son güncelleme:

Bağlam Mühendisliği Nedir? Kısaca

Bağlam mühendisliği (context engineering), bir dil modelinin bir görevi iyi yapabilmesi için bağlam penceresine hangi talimatların, belgelerin, araç tanımlarının ve geçmiş bilgilerin, hangi sırayla ve ne kadar konulacağını tasarlama işidir.

Bağlam Mühendisliği nedir?
İçindekiler
  1. Bağlam mühendisliği nedir?
  2. Neden önemlidir?
  3. Yaygın teknikler

Bağlam mühendisliği, prompt mühendisliğinin özellikle yapay zekâ ajanlarıyla birlikte genişleyen bir hâli olarak öne çıktı. Tek bir iyi talimat yazmanın ötesine geçer.

Bağlam mühendisliği nedir?

Dil modeli, cevap üretirken yalnızca bağlam penceresinde gördüğü bilgiyi kullanabilir. Bu pencerede tipik olarak şunlar bulunur:

  • Sistem talimatları
  • Kullanıcının mesajı ve sohbet geçmişi
  • Arama ya da RAG ile getirilen belgeler
  • Kullanılabilir araçların tanımları ve araç sonuçları
  • Uzun süreli bellekten çağrılan notlar

Bağlam mühendisliği, bu parçaların her birinin ne kadar yer kaplayacağına, hangisinin ne zaman ekleneceğine ve hangisinin çıkarılacağına karar vermektir.

Neden önemlidir?

Bağlam penceresi sınırlıdır ve her token maliyet ile gecikme demektir. Ayrıca çok uzun ve dağınık bağlamlarda modelin önemli bilgiyi gözden kaçırma ihtimali artabilir. Az ama doğru bilgi, çoğu zaman çok fazla ama karışık bilgiden daha iyi sonuç verir.

Yaygın teknikler

  • Seçici getirme: Yalnızca soruyla ilgili belge parçalarını eklemek.
  • Özetleme: Uzun sohbet geçmişini kısa bir özete dönüştürmek.
  • Not tutma: Ajanın önemli bulguları bağlam dışında saklayıp gerektiğinde geri çağırması.
  • Görev bölme: İşi alt görevlere ayırıp her birine yalnızca ihtiyaç duyduğu bağlamı vermek.
  • Net yapı: Talimatları, verileri ve örnekleri belirgin başlıklarla ayırmak.

Bağlam mühendisliğinde tek bir doğru reçete yoktur; düzenli test ederek hangi bağlamın daha iyi sonuç verdiğini ölçmek gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bağlam mühendisliği ile prompt mühendisliği arasındaki fark nedir?

Prompt mühendisliği daha çok talimatın nasıl yazılacağına odaklanır. Bağlam mühendisliği ise talimatla birlikte belgeler, araçlar, bellek ve geçmiş dahil modele verilen tüm bilginin yönetimini kapsar.

Bağlam penceresi büyüdükçe bağlam mühendisliğine gerek kalmaz mı?

Kalır. Daha büyük pencere daha fazla bilgi sığdırmayı sağlar ama maliyet, gecikme ve önemli bilginin gözden kaçması gibi sorunlar devam eder. Doğru bilgiyi seçmek yine önemlidir.

İlgili terimler

Prompt Mühendisliği(Prompt Engineering)Prompt mühendisliği, bir yapay zekâ modelinden doğru, tutarlı ve istenen biçimde çıktı almak için talimatları (promptları) bilinçli biçimde tasarlama, deneme ve iyileştirme sürecidir. Rol, bağlam, örnek ve çıktı biçimi gibi öğeleri kapsar.Bağlam Penceresi(Context Window)Bağlam penceresi (context window), bir dil modelinin tek seferde dikkate alabildiği en fazla metin miktarıdır ve token cinsinden ölçülür. Konuşma geçmişi, yüklenen belgeler ve modelin cevabı bu sınırın içine sığmak zorundadır.RAG(Retrieval-Augmented Generation)RAG (Retrieval-Augmented Generation, erişimle zenginleştirilmiş üretim), bir dil modelinin soruyu cevaplamadan önce bir belge koleksiyonunda ilgili bölümleri bulup bu bölümlere dayanarak yanıt yazmasını sağlayan yöntemdir. Modeli yeniden eğitmeden kendi belgeleriniz hakkında soru sormanızı sağlar.Yapay Zekâ Ajanı(AI Agent)Yapay zekâ ajanı (AI agent), bir hedef verildiğinde görevi adımlara bölen, araç ve hizmetleri kullanarak bu adımları kendisi yürüten, sonuçlara göre planını güncelleyen yapay zekâ sistemidir. Genellikle bir büyük dil modeli üzerine kurulur.Dil Modeli(Language Model)Dil modeli, bir dizideki kelimelerin ya da token'ların olasılığını tahmin eden yapay zekâ modelidir. En yaygın biçimiyle, verilen metinden sonra hangi kelimenin gelme ihtimalinin yüksek olduğunu hesaplar. Otomatik tamamlama, çeviri ve sohbet asistanlarının temelinde dil modelleri bulunur.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.