TAVANAYUVARLA Formülü (CEILING): Belirli Bir Katına Yukarı Yuvarlama

TAVANAYUVARLA formülü hangi işi çözer?

Excel TAVANAYUVARLA formülü, sayıyı belirttiğiniz katın en yakın üst değerine taşır. YUKARIYUVARLA yalnız onluk basamaklarla çalışırken TAVANAYUVARLA her kata yuvarlayabilir: 0,25 TL, 15 dakika, 12'lik paket gibi. 17,32 TL'lik bir fiyat =TAVANAYUVARLA(B2;0,25) ile 17,50 TL olur.

Kural basittir. Sayı zaten katın tam bir değeriyse değişmez. 48, 12'nin katı olduğu için =TAVANAYUVARLA(48;12) yine 48 döndürür.

İki argüman: sayı ve anlam

Fonksiyonun iki zorunlu argümanı vardır. sayı yuvarlanacak değerdir, anlam ise yuvarlamanın yapılacağı kattır. Microsoft'un Türkçe belgelerinde ikinci argümanın adı "anlam" olarak geçer; İngilizce karşılığı "significance"tır.

İki argümandan biri sayısal değilse sonuç #DEĞER! olur. Kat olarak 1 verirseniz fonksiyon bir üst tam sayıya yuvarlar; pozitif sayılarda YUKARIYUVARLA(sayı;0) ile aynı sonucu alırsınız.

Fiyat ve paket hesapları

Perakendede fiyatları belirli bir kata tamamlamak yaygın bir uygulamadır. Maliyetten hesaplanan 17,32 TL'lik bir simit fiyatı 0,25'in katına yuvarlanınca 17,50 TL olur. Aynı formül kuruşları kaldırmak için anlam olarak 0,05 ya da 1 ile de kullanılabilir.

Paketli satışta ise kat, paket büyüklüğüdür. Müşteri 43 adet istiyor ve ürün 12'li paketlerde satılıyorsa =TAVANAYUVARLA(B2;C2) 48 adet sonucunu verir. Paket sayısı değil gönderilecek toplam adet gerektiğinde bu yöntem YUKARIYUVARLA ile bölmeden daha kısadır.

Süre faturalandırma örneği

Danışmanlık ya da servis işlerinde süre çoğu zaman çeyrek saatlik dilimlerle faturalanır. 2,1 saat süren bir toplantı =TAVANAYUVARLA(B2;0,25) ile 2,25 saate tamamlanır. Saatlik ücret bu değerle çarpıldığında fatura satırı, müşteriyle önceden anlaşılan çeyrek saatlik dilim kuralına uygun biçimde ve elle düzeltme gerektirmeden hesaplanmış olur.

Süre saat:dakika biçiminde, yani Excel zaman değeri olarak tutuluyorsa kat olarak "0:15" yazabilirsiniz. Excel bu metni 15 dakikalık zaman değerine çevirir ve sonuç yine zaman biçiminde gösterilebilir.

Negatif sayılar ve sık karşılaşılan sorunlar

Negatif sayılarda sonuç katın işaretine bağlıdır. Sayı negatif, kat pozitifse yuvarlama sıfıra doğru yapılır: =TAVANAYUVARLA(-2,5;2) sonucu -2'dir. Sayı da kat da negatifse yuvarlama sıfırdan uzağa yapılır ve =TAVANAYUVARLA(-2,5;-2) sonucu -4 olur.

Bir başka sorun, ondalıklı katlarda görülen çok küçük kayan nokta farklarıdır. Sonuç 17,5 görünse bile arka planda 17,4999999 gibi bir değer başka bir karşılaştırmada eşleşmeyebilir. Sonucu gerekirse YUVARLA ile iki ondalığa sabitleyin.

Kontrol için basit bir yöntem kullanabilirsiniz. Sonucu kata bölün; çıkan değer tam sayı değilse bir yerde hata vardır. Örneğin 17,50 / 0,25 = 70 sonucu, yuvarlamanın doğru yapıldığını gösterir. Fiyat listesi yüzlerce satırsa bu kontrolü yan sütuna bir formülle yazmak işi hızlandırır.

Yeni sürümlerdeki alternatifler

Microsoft, Excel 2013 ve sonrasında negatif sayıların davranışını ayrı bir argümanla seçmenizi sağlayan TAVANAYUVARLA.MATEMATİK fonksiyonunu da sunar. Aşağı yöndeki karşılığı TABANAYUVARLA'dır; bu fonksiyon sayıyı belirtilen katın bir alt değerine indirir. En yakın kata yuvarlamak isterseniz KYUVARLA fonksiyonu kullanılır.

Fiyat listenizde ya da süre tablonuzda bir sütun seçin ve yanına =TAVANAYUVARLA(B2;0,25) yazın. Ardından katı 0,5 ve 1 olarak değiştirip sonuçların nasıl değiştiğine bakın.