ARA Formülü (LOOKUP): Sıralı Listede Yaklaşık ve Son Değer Arama

ARA fonksiyonu ne zaman işinize yarar?

Excel ARA formülü, bir sütunda aradığınız değeri bulur ve yanındaki sütunun aynı satırındaki değeri getirir. Asıl gücü yaklaşık eşleşmedir: aranan değer listede yoksa ondan küçük olan en büyük değeri seçer. Bu yüzden puanı harf notuna, ciroyu prim dilimine ya da kiloyu kargo ücretine çevirmek için kısa bir çözümdür.

Microsoft, yeni tablolarda DÜŞEYARA ya da ÇAPRAZARA kullanmayı önerir. Yine de ARA eski dosyalarda sık görülür ve bazı işlerde, örneğin bir sütundaki son dolu hücreyi bulmakta, hâlâ en kısa formüldür.

Söz dizimi: vektör biçimi

Fonksiyonun yaygın kullanılan biçimi vektör biçimidir: =ARA(aranan_değer; aranan_vektör; [sonuç_vektör]). aranan_vektör tek satır ya da tek sütun olmalıdır. sonuç_vektör de aynı uzunlukta tek bir satır ya da sütundur.

En önemli kural sıralamadır. aranan_vektör'deki değerler küçükten büyüğe dizilmezse ARA yanlış satırı döndürebilir ve bunu bir hata mesajıyla haber vermez. Metinlerde de alfabetik artan sıra gerekir; büyük ve küçük harf ayrımı yapılmaz.

Bir de dizi biçimi vardır: =ARA(aranan_değer; dizi). Bu biçim diğer hesap tablosu programlarıyla uyum için korunur. Microsoft bunun yerine DÜŞEYARA ya da YATAYARA kullanılmasını tavsiye eder.

Puan aralığından harf notu bulmak

Not tablosunda A sütununa her harf notunun alt puanını, B sütununa notun kendisini yazın: 0 FF, 50 DD, 60 CC, 70 BB, 85 AA. =ARA(78;A2:A6;B2:B6) formülü BB sonucunu verir. 78 listede yoktur; ARA ondan küçük en büyük değer olan 70'i seçer ve karşısındaki notu getirir.

Aynı yapı prim tablolarında da kullanılır. Satış 0 ile 49.999 TL arasındaysa yüzde 2, 50.000 TL ve üstündeyse yüzde 3 gibi kademeleri alt sınırlarıyla yazmanız yeterlidir. Kademe eklemek için tabloya yeni bir satır açarsınız; formül değişmez.

Sütundaki son değeri okumak

Sayaç okumaları ya da günlük kasa bakiyeleri gibi alttan büyüyen listelerde en güncel değer son dolu hücredir. =ARA(2;1/(A2:A20<>"");A2:A20) bu değeri döndürür. Formülün içindeki bölme, dolu hücreler için 1, boşlar için hata üretir. ARA hataları atlar ve 2'yi bulamayınca son 1'e denk gelen değeri getirir.

Formül ilk bakışta karışık görünür, ama ayrı bir yardımcı sütun gerektirmez. Liste uzadıkça aralığı geniş tutmanız yeterlidir.

Sık karşılaşılan hatalar

Aranan değer aranan_vektör'deki en küçük değerden de küçükse sonuç #YOK olur. Not tablosunda 0 satırını unutursanız 0 ile 49 arası puanlar bu hatayı verir. Tablonun ilk satırının olası en küçük değeri kapsadığından emin olun.

Sıralanmamış listede ARA hata vermeden yanlış sonuç döndürür. Ürün kodu gibi tam eşleşme gereken aramalarda bu risk taşınmaz; orada DÜŞEYARA'yı YANLIŞ argümanıyla ya da ÇAPRAZARA'yı tercih edin.

Kendi not ya da prim tablonuzu alt sınırlarıyla artan sırada yazın. Ardından birkaç sınır değerini, örneğin tam 50 ve 49,9'u deneyerek kademelerin doğru çalıştığını kontrol edin.