Üniversitede Nasıl Para Kazanılır? Derslerle Çakışmayan 18 Yol

Üniversitede para kazanmanın en uygun yolları; kampüs içi kısmi zamanlı işler, özel ders, freelance tasarım, çeviri ve yazılım işleri, hafta sonu part time işler ve stajdır. Doğru seçeneği iş ilanından çok ders programınız belirler: yoğun dönemde saatini sizin seçtiğiniz esnek işler, hafif dönemde ise vardiyalı işler daha uygundur. İlk kural, kazancın notlarınızın ve mezuniyet sürenizin önüne geçmemesidir.

Aşağıda 18 seçeneği ders yüküne göre üç gruba ayırıyor, her grubun pratikte nasıl yürüdüğünü anlatıyor ve haftalık bir plan örneği veriyoruz. Burs ve devlet programları gibi kazanç dışı destekleri de kısaca ele alıyoruz.

Ders yükünüze göre hangi iş uygun?

İş seçmeden önce bir dönemin ders programını ve sınav takvimini önünüze koyun. Haftada 25 saat dersi ve laboratuvarı olan bir mühendislik öğrencisiyle haftada 12 saat dersi olan bir öğrencinin iş seçenekleri aynı değildir. Aşağıdaki tablo, 18 seçeneği bu yüke göre gruplar.

Ders yükü	Uygun işler	Neden uygun
Yoğun (haftada az boş saat, düzensiz)	1. Freelance grafik tasarım, 2. Çeviri, 3. Metin ve içerik yazarlığı, 4. Web sitesi ve yazılım işleri, 5. Veri girişi ve Excel işleri, 6. Online özel ders	Saati siz belirlersiniz, ders aralarında yapılabilir
Orta (birkaç boş öğleden sonra)	7. Yüz yüze özel ders, 8. Kampüs içi kısmi zamanlı iş, 9. Laboratuvar ve proje asistanlığı, 10. Kütüphane ve etkinlik görevliliği, 11. Sosyal medya yönetimi, 12. Fotoğraf ve video çekimi	Haftada birkaç sabit saat ister, kampüse yakındır
Hafif (boş günler, hafta sonları)	13. Kafe, restoran ve mağaza vardiyaları, 14. Etkinlik ve organizasyon görevliliği, 15. Kuryelik, 16. Anket ve saha araştırması görevliliği, 17. Turizm sezonunda rehberlik ve otel işleri, 18. Yaz dönemi staj	Daha uzun ve sabit vardiyalar gerektirir

Tablo dönemden döneme değişebilir. Güz döneminde yoğun bir programınız varken yaz okulunda ya da son sınıfta yükünüz hafifleyebilir. İşinizi her dönem başında yeniden gözden geçirmek, bir dönem iyi giden düzenin sonraki dönem notlarınızı düşürmesini engeller.

Yoğun dönemde esnek, online işler

Ders programı yoğun olan öğrenciler için en uygun işler, teslim tarihini sizin ayarladığınız freelance ve online işlerdir. Grafik tasarım, çeviri, metin yazarlığı, web sitesi yapımı ve veri girişi bu gruptadır. İki ders arasında kütüphanede bir saat, akşam yurtta iki saat çalışarak bir işi tamamlayabilirsiniz.

Bu işlerin zor tarafı, müşteri bulmanın ilk aylarda zaman almasıdır. Hiç örnek işiniz yoksa, kimse size proje vermek istemez. Bu yüzden ilk adım, okul projelerinizden ya da kendinize yaptığınız örnek çalışmalardan küçük bir portfolyo hazırlamaktır. Profil oluşturma ve teklif verme adımlarını freelancer nasıl olunur yazısında ayrıntılı anlatıyoruz.

Bölümünüzle ilgili freelance iş, hem kazanç hem de deneyim sağlar. Bilgisayar mühendisliği öğrencisinin web sitesi yapması, mütercim tercümanlık öğrencisinin çeviri alması ya da işletme öğrencisinin küçük işletmelere Excel tablosu hazırlaması, mezun olduğunda CV üzerinde gerçek iş deneyimi olarak görünür.

Online özel ders

Online özel ders, iyi bir üniversiteye girmiş öğrencilerin en sık başvurduğu işlerden biridir. Sınava hazırlanan lise öğrencilerine ya da ortaokul öğrencilerine video görüşmeyle ders vermek, ulaşım süresini ortadan kaldırır. Ayrıntılar için online özel ders verme yazısına bakabilirsiniz.

Yurtta kalanlar için pratik sorunlar

Yurtta kalan öğrencilerin online işlerdeki ilk sorunu çalışma ortamıdır. Dört kişilik bir odada video görüşmeyle ders vermek ya da müşteriyle konuşmak zordur; internet bağlantısı da yoğun saatlerde yavaşlayabilir. Kütüphanenin grup çalışma odaları, fakültedeki boş derslikler ya da sessiz bir kafe bu sorunu çoğu zaman çözer.

İkinci sorun ekipmandır. Grafik tasarım ya da video düzenleme gibi işler güçlü bir bilgisayar ister; elinizdeki bilgisayar yetersizse, önce daha hafif işlerle (çeviri, yazı, Excel) başlayıp kazancın bir kısmını ekipmana ayırmak daha gerçekçi bir sıra olur. Üniversitelerin bazı yazılımlara öğrenci lisansı sunduğunu da kontrol edin.

Üçüncü sorun, kendinizi tanıtmaktır. Sosyal medyada ya da profesyonel ağlarda yaptığınız işleri düzenli paylaşmak, zamanla küçük bir kişisel marka oluşturur. Mezuniyete kadar biriken bu görünürlük, ilk işinizi bulurken de işe yarar.

Orta yükteyseniz kampüste hangi işler var?

Kampüs içi işler, ulaşım süresi olmadığı ve ders programına göre düzenlenebildiği için orta yükteki öğrenciler için en verimli seçeneklerdir. Pek çok üniversite kütüphane, laboratuvar, idari birimler ve etkinlikler için kısmi zamanlı öğrenci çalıştırır. Başvuru koşulları ve ücretler üniversiteden üniversiteye değişir; kendi üniversitenizin öğrenci işleri ya da sağlık kültür ve spor biriminden güncel ilanları takip edin.

Laboratuvar ve proje asistanlığı, özellikle ileride akademik kariyer ya da araştırma düşünenler için değerlidir. Bir hocanın projesinde veri toplamak ya da deney düzeneği hazırlamak, hem gelir hem de referans mektubu fırsatı sağlayabilir. Bu fırsatlar genellikle ilan edilmez; ilgilendiğiniz alandaki hocalara doğrudan sormak gerekir.

Yüz yüze özel ders de bu grupta yer alır. Kampüse ya da yaşadığınız semte yakın öğrencilere haftada iki üç ders vermek, haftalık programa kolayca yerleşir. Ulaşım süresini de ücretinize dahil etmeyi unutmayın.

Sosyal medya yönetimi ve etkinlik fotoğrafçılığı da bu gruba girer. Kampüs çevresindeki kafeler, kırtasiyeler ve öğrenci kulüpleri, paylaşımlarını düzenli yapacak birine ihtiyaç duyar. Haftada birkaç saatlik bu işler, iletişim ya da tasarım okuyan öğrenciler için portfolyoya eklenebilecek gerçek örnekler üretir.

Hafif dönemde vardiyalı part time işler

Hafif dönemde ya da hafta sonları boş olan öğrenciler için kafe, restoran, mağaza ve etkinlik görevliliği gibi vardiyalı işler düzenli gelir sağlar. Bu işlerin avantajı, müşteri aramak zorunda olmamanız ve ödemenin düzenli gelmesidir. Dezavantajı ise vardiyanın sabit olması; sınav haftasında vardiya değiştirmek her zaman mümkün olmayabilir.

Başvururken ders programınızı paylaşmak ve sınav dönemlerinde esneklik isteyip istemediğinizi baştan konuşmak gerekir. Öğrenci çalıştırmaya alışkın işletmeler bu konuda daha anlayışlıdır. Kayıtlı çalışıp çalışmayacağınızı ve sigorta durumunuzu da sorun; kayıt dışı çalışmak, bir kazada ya da ücret anlaşmazlığında sizi korumasız bırakır. Part time iş türleri ve haklar için part time iş yazısına bakabilirsiniz.

Kuryelik ve turizm işleri gibi bazı seçenekler fiziksel olarak yorucu olabilir. Sabah dersi olan bir günün öncesindeki gece vardiyası, ertesi günkü verimi ciddi biçimde düşürür.

Staj, İŞKUR programları ve burslar

Staj, kısa vadede az ya da hiç ücret getirmese bile mezuniyet sonrası iş bulmayı kolaylaştıran bir yatırımdır. Zorunlu stajın yanında, yaz döneminde gönüllü staj yapmak da sektörü tanımanızı sağlar. Bazı şirketler ücretli staj ve uzun dönem öğrenci programları sunar. Bu programların başvuru dönemi çoğu zaman staj döneminden aylar önce kapanır; ilanları güz döneminde takip etmeye başlamak, seçenekleri artırır.

İŞKUR'un üniversite öğrencilerine yönelik programları da değerlendirilebilir. Program adları, kapsamı ve ödeme koşulları dönemden döneme değişebilir; güncel bilgileri ve başvuru adımlarını öğrenciler için İŞKUR programları yazısında topladık.

Burslar ise kazanç değil, ama doğrudan bütçenize katkıdır. Bir burs, haftada saatlerce çalışmanın sağlayacağı geliri ders çalışma zamanınızdan feda etmeden sağlayabilir. Seçenekler için öğrenciler için burs yazısına göz atın.

Haftalık plan örneği: Can'ın programı

Aşağıdaki örnekte rakamlar varsayımdır. Can, üçüncü sınıf bir işletme öğrencisi; haftada 18 saat dersi var ve Excel'i iyi kullanıyor. Hem kampüste bir iş hem de freelance çalışmak istiyor.

Gün	Ders	İş
Pazartesi	09.00-15.00	Akşam 1,5 saat freelance Excel işi
Salı	10.00-13.00	14.00-18.00 kütüphanede kısmi zamanlı görev
Çarşamba	09.00-16.00	İş yok, ders çalışma
Perşembe	10.00-12.00	13.00-17.00 kütüphanede kısmi zamanlı görev
Cuma	09.00-12.00	Öğleden sonra 2 saat freelance
Cumartesi	Yok	Sabah 3 saat ders çalışma, iş yok
Pazar	Yok	Dinlenme

Bu planla Can haftada yaklaşık 11,5 saat çalışıyor. Kütüphane görevinin saatlik ücreti 150 TL, freelance işin ortalama saatlik kazancı 250 TL olsa, haftalık toplam 8 saat × 150 TL ve 3,5 saat × 250 TL ile 2.075 TL olur. Bu rakam aydan aya değişir; freelance tarafta iş gelmeyen haftalar da olacaktır. Ders çalışma saatlerini de bir haftalık ders çalışma planı ile görünür kılmak, işin bu saatleri yemesini engeller.

Hangi hatalardan kaçınmalısınız?

Öğrencilerin en sık yaptığı hata, ilk dönemde fazla iş almaktır. Haftada 20 saati aşan bir iş yükü, ders yükü yüksek bir bölümde dönem uzatmaya yol açabilir. Bir dönem uzaması, kazanılan paradan daha fazlasına mal olabilir: ek harçlar, kira ve geç başlayan bir kariyer.

İkinci hata, "evden kolay kazanç" vaat eden tekliflere güvenmektir. Kayıt ücreti, eğitim parası ya da görev açma bedeli isteyen teklifler, öğrencileri sık hedef alan bir görev dolandırıcılığı türüdür. Gerçek bir işte işveren size ödeme yapar; sizden para isteyen bir "iş", iş değildir. Kripto ya da forex üzerinden "öğrencilere özel" kazanç vaat eden gruplar da aynı kategoridedir ve harçlığınızı riske atar.

Üçüncü hata, kazancı takip etmemektir. Öğrenci bütçesinde küçük düzensiz gelirler kolayca erir. Gelir elde ediyorsanız vergi yükümlülüğünüz olabilir; freelance gelirin nasıl değerlendirileceğini yukarıda bağlantısını verdiğimiz freelancer yazısında anlatıyoruz. Ayrıca yumuşak beceriler olarak adlandırılan iletişim ve zaman yönetimi gibi kazanımları da bir yere not edin; iş görüşmelerinde anlatabileceğiniz somut örneklere dönüşürler.

Bu dönem için ilk adımlar

İlk adım, işe değil takvime bakmaktır. Bu hafta dönem programınızı ve sınav takviminizi tek bir sayfaya çıkarın, sonra haftada gerçekten kaç saat ayırabileceğinizi yazın. Bu sayı, tablodaki hangi grupta olduğunuzu gösterecek.

Çift anadal, yandal ya da yoğun bir proje dersiniz varsa bu sayıyı biraz düşük tutun; dönem ortasında artan yükü karşılamak için pay bırakmak, işi bırakmak zorunda kalmaktan iyidir.

Ardından o gruptan iki işi seçin: biri hemen başlayabileceğiniz bir iş (kampüs ilanı ya da özel ders), diğeri uzun vadede bölümünüzle ilgili bir beceri kazandıracak bir iş (freelance proje ya da proje asistanlığı). Dönem sonunda notlarınıza ve kazancınıza birlikte bakın; ikisinden biri zarar görüyorsa, bir sonraki dönem dengeyi buna göre ayarlayın.