İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Karar Ağacı Nedir?

İngilizce: Decision Tree

Yayın: · Son güncelleme:

Karar Ağacı Nedir? Kısaca

Karar ağacı, veriyi bir dizi koşul sorusuyla adım adım dallara ayırarak sınıflandırma ya da sayısal tahmin yapan, ağaç biçiminde gösterilebilen ve kararları kolay yorumlanan bir makine öğrenmesi modelidir.

Karar Ağacı nedir?
İçindekiler
  1. Karar ağacı nedir?
  2. Nasıl kurulur?
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Karar ağacı, bir tahmine ulaşmak için art arda sorular soran bir modeldir. Her soru veriyi iki ya da daha fazla gruba ayırır; sorular bittiğinde ulaşılan "yaprak" sonucu verir. Akış şemasına benzediği için en kolay anlaşılan makine öğrenmesi modellerinden biridir.

Karar ağacı nedir?

Ağacın üç temel parçası vardır:

  • Kök düğüm: İlk ve en ayırt edici soru.
  • İç düğümler: Ara sorular, örneğin "Yaş 30'dan büyük mü?"
  • Yapraklar: Son karar; bir sınıf (sınıflandırma) ya da bir sayı (regresyon).

Nasıl kurulur?

Algoritma her adımda, veriyi en "saf" gruplara ayıran özelliği ve eşiği seçer. Saflık genellikle Gini safsızlığı ya da entropiye dayalı bilgi kazancı ile ölçülür; regresyonda ise hata karelerinin azalması kullanılır. Bu işlem, durdurma koşulu (maksimum derinlik, yapraktaki minimum örnek sayısı gibi) sağlanana kadar tekrarlanır.

Örnek

Varsayımsal bir e-posta filtresi düşün:

  1. "Mesajda 'ücretsiz' kelimesi var mı?" Evet ise 2'ye, hayır ise "normal".
  2. "Gönderen rehberde mi?" Evet ise "normal", hayır ise "spam".

Ağaç, veriden bu soruları ve sıralarını kendisi öğrenir.

Nelere dikkat etmeli?

  • Aşırı öğrenme: Derinliği sınırlanmayan ağaç, eğitim verisini ezberleyebilir. Budama (pruning) ve derinlik sınırı bu riski azaltır.
  • Kararsızlık: Veride küçük bir değişiklik bambaşka bir ağaç üretebilir.
  • Çözüm: Bu zayıflıklar nedeniyle karar ağaçları çoğunlukla rastgele orman ya da gradyan artırma gibi topluluk yöntemlerinin yapı taşı olarak kullanılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Karar ağacı sınıflandırma mı regresyon mu yapar?

İkisini de yapabilir. Yapraklarda bir sınıf etiketi varsa sınıflandırma ağacı, bir sayı varsa regresyon ağacı olarak adlandırılır.

Karar ağacının en büyük avantajı nedir?

Kararın hangi sorulardan geçerek verildiği açıkça görülebilir. Bu yüzden açıklanabilirliğin önemli olduğu alanlarda tercih edilir.

İlgili terimler

Rastgele Orman(Random Forest)Rastgele orman (random forest), her biri verinin rastgele bir örneği ve rastgele seçilen özelliklerle eğitilen çok sayıda karar ağacının tahminlerini oylama ya da ortalama ile birleştiren bir makine öğrenmesi algoritmasıdır.Gini Safsızlığı(Gini Impurity)Gini safsızlığı (Gini impurity), bir veri grubundan rastgele seçilen bir örneğin, gruptaki sınıf dağılımına göre rastgele etiketlenmesi hâlinde yanlış sınıflandırılma olasılığıdır. Karar ağaçlarında bölme kalitesini ölçmek için kullanılır.Bilgi Kazancı(Information Gain)Bilgi kazancı (information gain), bir veri setini belirli bir özelliğe göre böldükten sonra entropide, yani belirsizlikte ne kadar azalma olduğunu ölçen değerdir. Karar ağaçlarında en iyi bölme özelliğini seçmek için kullanılır.Aşırı Öğrenme(Overfitting)Aşırı öğrenme (overfitting), bir modelin eğitim verisindeki genel kalıplar yerine gürültü ve ayrıntıları ezberlemesi sonucu eğitimde çok başarılı, yeni verilerde ise zayıf sonuç vermesidir.Makine Öğrenmesi(Machine Learning)Makine öğrenmesi, bilgisayarların açıkça programlanmadan, örnek verilerdeki kalıpları öğrenerek tahmin veya karar üretmesini sağlayan yapay zekâ dalıdır.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.