Harcanabilir Gelir Nedir?

Harcanabilir gelir, kazandığın paradan vergi ve zorunlu kesintiler çıktıktan sonra elinde kalan tutardır. Bu parayı ister harcarsın ister biriktirirsin; karar sana kalmıştır.

Harcanabilir gelir nedir?

Maaşlı biri için harcanabilir gelir pratikte net ücrete yakındır: brüt maaştan gelir vergisi, damga vergisi ve SGK işçi payı gibi kesintiler düşülür. Hanenin başka gelirleri (kira, ek iş, sosyal yardım gibi) varsa bunlar da hesaba katılır, onların vergileri de düşülür.

Ekonomide bu kavram ülke düzeyinde de kullanılır: Hanehalkının toplam harcanabilir geliri, tüketim harcamaları ve tasarruf eğilimi hakkında önemli bir göstergedir.

Nasıl hesaplanır?

Harcanabilir gelir = Toplam gelir − Vergiler − Zorunlu sosyal güvenlik kesintileri

Varsayımsal bir örnek: Bir hanenin aylık brüt geliri 60.000 TL, vergi ve zorunlu kesintileri toplam 12.000 TL olsun. Harcanabilir gelir 48.000 TL olur.

İsteğe bağlı gelirle farkı

Harcanabilir gelirin içinde kira, fatura, gıda gibi zorunlu giderler de vardır. Bu temel giderler çıktıktan sonra kalan kısma ise "isteğe bağlı gelir" (discretionary income) denir. Eğlence, tatil ve ek tasarruf gibi tercihler bu kalandan yapılır.

Nelere dikkat etmeli?

• Bütçeni brüt maaş üzerinden değil, harcanabilir gelir üzerinden kur.
• Enflasyon, harcanabilir gelirin satın alma gücünü azaltır; nominal artış her zaman refah artışı demek değildir.
• Kredi taksitleri harcanabilir gelirin büyük kısmını yutuyorsa bütçe yeniden gözden geçirilmelidir.