İçeriğe geç
parazade

Gömülü Sistem Nedir?

İngilizce: Embedded System

Yayın: · Son güncelleme:

Gömülü Sistem Nedir? Kısaca

Gömülü sistem (embedded system), daha büyük bir cihazın içinde belirli bir görevi yerine getirmek için tasarlanmış, donanım ve yazılımdan oluşan özel amaçlı bilgisayar sistemidir. Ev aletleri, otomobiller ve tıbbi cihazlarda bulunur.

Gömülü Sistem nedir?
İçindekiler
  1. Gömülü sistem nedir?
  2. Nasıl çalışır?
  3. Güvenlik neden önemli?

Gömülü sistem nedir?

Gömülü sistem, genel amaçlı bir bilgisayar değil, tek bir işe odaklanmış küçük bir bilgisayardır. Çamaşır makinesinin programlarını yöneten kart, mikrodalga fırının zamanlayıcısı ya da otomobildeki fren kontrol ünitesi birer gömülü sistemdir. Kullanıcı çoğu zaman bu sistemin varlığını fark etmez.

Bu sistemlerin merkezinde genellikle bir mikrodenetleyici bulunur. Mikrodenetleyici; işlemci, bellek ve giriş-çıkış birimlerini tek bir çipte toplar.

Nasıl çalışır?

Gömülü sistem sensörlerden veri okur, bu veriyi firmware içindeki programa göre işler ve bir motor, ekran ya da röle gibi çıkışı kontrol eder. Birçoğu gerçek zamanlı çalışır, yani belirli bir süre içinde mutlaka tepki vermek zorundadır. Hava yastığı sistemi çarpışmayı algıladığında milisaniyeler içinde devreye girmelidir.

Varsayımsal bir örnek: bir sera sahibi, toprak nemini ölçen bir sensörü Arduino kartına bağlıyor. Kart nem belirli bir seviyenin altına düşünce sulama pompasını çalıştırıyor, yeterli seviyeye gelince kapatıyor. Tek bir işe odaklı bu düzenek basit bir gömülü sistem örneğidir.

Gömülü yazılımlar genellikle C ve C++ ile yazılır. Arduino ve Raspberry Pi gibi kartlar öğrenme ve prototip için yaygın kullanılır.

Güvenlik neden önemli?

Akıllı ev cihazları, IP kameralar ve modemler internete bağlı gömülü sistemlerdir. Varsayılan parolası değiştirilmemiş ya da firmware'i güncellenmemiş cihazlar saldırganlar tarafından ele geçirilip başka saldırılarda kullanılabilir.

Yeni bir akıllı cihaz kurduğunuzda ilk iş varsayılan parolayı değiştirin. Üreticinin güncelleme yayımlamaya devam ettiği markaları tercih etmek uzun vadede daha güvenlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gömülü sistem ile bilgisayar arasındaki fark nedir?

Bilgisayar farklı programları çalıştırabilen genel amaçlı bir cihazdır. Gömülü sistem ise tek bir görev için tasarlanır, kaynakları sınırlıdır ve çoğu zaman kullanıcı yazılımını değiştiremez.

Gömülü sistem programlamaya nereden başlanır?

Arduino gibi başlangıç kartları ve temel C bilgisiyle başlamak yaygın bir yoldur. LED yakma, sensör okuma gibi küçük projeler donanım ile yazılım arasındaki ilişkiyi anlamayı kolaylaştırır.

İlgili terimler

FirmwareFirmware (bellenim), bir donanım cihazının içindeki kalıcı belleğe yerleştirilmiş ve cihazın temel işlevlerini yöneten yazılımdır. Modem, yazıcı, akıllı saat, SSD ve bilgisayar anakartları firmware ile çalışır.Nesnelerin İnterneti(Internet of Things)Nesnelerin interneti (IoT), sensör ve yazılımla donatılmış fiziksel cihazların internet üzerinden birbirine ve sistemlere bağlanarak veri toplaması ve paylaşmasıdır. Akıllı ev aletlerinden fabrika sensörlerine kadar geniş bir alanı kapsar.C Programlama Dili(C)C, 1970'lerin başında Bell Laboratuvarları'nda geliştirilen, donanıma yakın çalışan, derlenen ve genel amaçlı bir programlama dilidir. İşletim sistemleri, sürücüler ve gömülü sistemlerde hâlâ yaygın kullanılır.IoT Güvenliği(IoT Security)IoT güvenliği, internete bağlı akıllı kamera, termostat, priz, araç ve sensör gibi nesnelerin interneti cihazlarının ve ilettikleri verilerin yetkisiz erişim ve kötüye kullanıma karşı korunmasıdır.İşlemci(CPU)İşlemci (CPU, merkezi işlem birimi), bilgisayarda programların komutlarını çalıştıran, hesaplama ve mantık işlemlerini yapan ana bileşendir. Performansı çekirdek sayısı, saat hızı ve mimarisiyle belirlenir.Prototip(Prototype)Prototip, bir ürünün nihai hâli üretilmeden önce fikri test etmek, kullanıcı geri bildirimi almak ve tasarım kararlarını doğrulamak için hazırlanan, gerçeğe benzeyen ama eksik ya da basitleştirilmiş ilk modelidir.Akıllı Ev(Smart Home)Akıllı ev, aydınlatma, ısıtma, güvenlik kamerası ve ev aletleri gibi cihazların internete bağlanarak telefon, sesli asistan veya otomatik kurallarla uzaktan kontrol edilebildiği evdir.