FOB Nedir?
İngilizce: Free on Board
Yayın: · Son güncelleme:
FOB Nedir? Kısaca
FOB (Free on Board), satıcının malı ihracat gümrük işlemlerini tamamlayıp alıcının belirlediği gemiye, yükleme limanında yüklediği ve riskin mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçtiği Incoterms teslim şeklidir.
FOB, "Free on Board" ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede "gemide teslim" olarak karşılanır. Dış ticarette en çok bilinen teslim şekillerinden biridir. Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığında kullanılır.
FOB ne demek?
FOB'da sorumluluklar şöyle paylaşılır:
| Satıcı | Alıcı |
|---|---|
| Malı ambalajlar, yükleme limanına getirir | Gemiyi ve navlunu ayarlar, öder |
| İhracat gümrük işlemlerini yapar | Deniz sigortasını (isterse) yaptırır |
| Malı gemiye yükler | Varış limanındaki boşaltma ve ithalat işlemlerini üstlenir |
Risk, mal gemiye yüklendiği anda satıcıdan alıcıya geçer. Yolda bir hasar oluşursa bu, alıcının riskidir; bu yüzden alıcının sigorta yaptırması önerilir.
FOB'dan sonra hep yükleme limanının adı yazılır: "FOB İstanbul Ambarlı" gibi. Genel çerçeve için Incoterms maddesine bakabilirsin.
FOB fiyat ne demek?
FOB fiyat, malın yükleme limanında gemiye yüklenmiş hâldeki bedelini ifade eder; navlun ve sigorta dahil değildir. Örneğin bir ihracatçı ürününü "FOB Mersin 20.000 USD" olarak teklif ederse alıcı, Mersin'den kendi limanına kadarki navlunu ve sigortayı ayrıca öder (varsayımsal örnek).
İhracat istatistikleri de genellikle FOB değer üzerinden tutulur. CIF ile karşılaştırma için CIF maddesine bakabilirsin.
Nelere dikkat etmeli?
- Konteyner taşımalarında mal çoğu zaman gemiye yüklenmeden önce terminalde teslim edildiği için ICC, bu durumlarda FOB yerine FCA kuralını önerir.
- Sözleşmede yükleme limanını ve Incoterms sürümünü açıkça yaz.
- Alıcıysan yükleme anından itibaren riskin sende olduğunu unutma ve sigortayı zamanında ayarla.
Sıkça Sorulan Sorular
FOB nedir, navlunu kim öder?
FOB'da navlunu alıcı öder. Satıcının sorumluluğu malı ihracat işlemlerini tamamlayarak yükleme limanında gemiye yüklemekle sona erer.
FOB'da risk ne zaman alıcıya geçer?
Mal yükleme limanında gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer. Bu andan sonraki kayıp ve hasarlar alıcının sorumluluğundadır.