Etkin Piyasalar Hipotezi Nedir?
İngilizce: Efficient Market Hypothesis
Yayın: · Son güncelleme:
Etkin Piyasalar Hipotezi Nedir? Kısaca
Etkin piyasalar hipotezi, varlık fiyatlarının mevcut tüm bilgiyi hızla yansıttığını, bu nedenle riske göre düzeltilmiş olarak piyasayı sürekli ve sistematik biçimde yenmenin çok zor olduğunu savunan finans teorisidir.
Etkin piyasalar hipotezi (EPH), finansal varlık fiyatlarının mevcut bilgiyi hızlı ve doğru biçimde yansıttığını savunan teoridir. Buna göre bir yatırımcının, aldığı riske göre düzeltildiğinde piyasadan sürekli ve sistematik olarak daha yüksek getiri elde etmesi çok zordur. Hipotez en çok ekonomist Eugene Fama'nın 1970'teki çalışmasıyla bilinir.
Etkin piyasalar hipotezi nedir?
Hipotez, piyasanın hangi bilgiyi yansıttığına göre üç formda incelenir:
| Form | Fiyata yansıyan bilgi | Sonucu |
|---|---|---|
| Zayıf form | Geçmiş fiyat ve hacim verileri | Teknik analiz ile sürekli fazla getiri elde edilemez |
| Yarı güçlü form | Kamuya açık tüm bilgiler | Açıklanmış finansal tablolarla sürekli fazla getiri elde edilemez |
| Güçlü form | Kamuya açık ve özel tüm bilgiler | İçeriden bilgiyle bile sürekli fazla getiri elde edilemez |
Akademik çalışmalar genellikle güçlü formu desteklemez; içeriden bilgi kullanımının yasak olması da bu bilgilerin fiyata henüz yansımadığını gösterir.
Yatırımcı için anlamı
EPH, pasif yatırım ve endeks fonlarının teorik temellerinden biridir. Eğer piyasayı yenmek çok zorsa, düşük maliyetle piyasanın getirisini almak mantıklı bir seçenek olabilir.
Eleştiriler
- Davranışsal finans: Yatırımcıların sürü psikolojisi, aşırı güven gibi önyargılarla hareket ettiğini ve fiyatların zaman zaman değerinden uzaklaştığını gösterir.
- Balonlar ve çöküşler: Spekülatif balonlar, fiyatların her zaman rasyonel olmadığına örnek gösterilir.
- Anomaliler: Bazı dönemlerde belirli faktörlerin fazla getiri sağladığı gözlenmiştir.
Fama, bu alandaki katkılarıyla 2013'te Nobel Ekonomi Ödülü'nü paylaşmıştır. Hipotez tartışmalı olsa da piyasayı sürekli yenmenin kolay olmadığı konusunda güçlü bir uyarıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Etkin piyasalar hipotezi doğruysa kimse kazanamaz mı?
Hayır, yatırımcılar getiri elde edebilir. Hipotez, riske göre düzeltilmiş olarak piyasanın üzerinde sürekli ve sistematik getiri elde etmenin zor olduğunu söyler.
Borsa İstanbul etkin bir piyasa mı?
Piyasaların etkinlik derecesi tartışmalıdır ve dönemden döneme değişebilir. Gelişmekte olan piyasalarda bilgi asimetrisi ve likidite koşulları etkinliği farklı etkileyebilir.