İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

Eğitim Verisi Nedir?

İngilizce: Training Data

Yayın: · Son güncelleme:

Eğitim Verisi Nedir? Kısaca

Eğitim verisi, bir makine öğrenmesi modelinin kalıpları öğrenmek için kullandığı örneklerin bütünüdür; modelin ne bildiğini, ne kadar doğru olduğunu ve hangi önyargıları taşıdığını büyük ölçüde belirler.

Eğitim Verisi nedir?
İçindekiler
  1. Eğitim, doğrulama ve test verisi
  2. İyi eğitim verisinin özellikleri
  3. Nelere dikkat etmeli?

Eğitim verisi (training data), bir yapay zekâ modelinin öğrenme sırasında gördüğü örnek veri kümesidir. Bir dil modeli için bu kitaplar, makaleler ve web sayfaları; bir görüntü tanıma modeli için etiketli fotoğraflar; bir ev fiyatı tahmin modeli için geçmiş satış kayıtları olabilir.

Eğitim, doğrulama ve test verisi

Veri genellikle üç parçaya ayrılır:

Bölüm Amacı
Eğitim verisi Modelin parametrelerini öğrenmesi
Doğrulama verisi Ayarları (hiperparametreleri) seçmek, aşırı öğrenmeyi izlemek
Test verisi Modelin hiç görmediği verideki gerçek başarısını ölçmek

Test verisinin eğitimde kullanılmaması kritik önemdedir; aksi hâlde model sınav sorularını önceden görmüş öğrenci gibi olur ve başarı yanıltıcı biçimde yüksek görünür.

İyi eğitim verisinin özellikleri

  • Doğru: Hatalı etiketler modele yanlışı öğretir.
  • Temsil edici: Gerçek kullanımda karşılaşılacak durumları kapsar.
  • Dengeli: Belirli grup ya da durumlar aşırı veya eksik temsil edilmez.
  • Yeterli miktarda: Görevin karmaşıklığına uygun büyüklüktedir.
  • Yasal: Telif ve kişisel verilerin korunması kurallarına uygun toplanmıştır.

Denetimli öğrenmede verinin etiketlenmesi gerekir; dil modellerinin ön eğitimi ise çoğunlukla etiketsiz metinle yapılır.

Nelere dikkat etmeli?

"Çöp girerse çöp çıkar" ilkesi geçerlidir. Verideki önyargılar modele aynen geçer (algoritmik önyargı). Ayrıca model, eğitim verisinin toplandığı tarihten sonraki olayları bilemez; buna bilgi kesim tarihi denir.

Sıkça Sorulan Sorular

Yapay zekâ benim verilerimle eğitiliyor mu?

Bu, kullandığın hizmetin koşullarına bağlıdır. Bazı hizmetler sohbetleri modeli geliştirmek için kullanabilir, bazıları kapatma seçeneği sunar. Gizlilik ayarlarını ve kullanım koşullarını kontrol etmek en sağlıklı yoldur.

Daha fazla veri her zaman daha iyi model mi demek?

Genellikle veri arttıkça başarı artar ama kalite de en az miktar kadar önemlidir. Hatalı, tekrarlı ya da önyargılı büyük bir veri kümesi, temiz ve küçük bir kümeden daha kötü sonuç verebilir.

İlgili terimler

Veri Etiketleme(Data Labeling)Veri etiketleme, ham verilere (görsel, metin, ses) modelin öğrenmesi gereken doğru cevabı belirten etiketler ekleme işlemidir ve denetimli öğrenmenin temel ön adımıdır.Sentetik Veri(Synthetic Data)Sentetik veri, gerçek olaylardan ya da kişilerden doğrudan toplanmak yerine algoritmalar veya yapay zekâ modelleri tarafından üretilen, ancak gerçek verinin istatistiksel özelliklerini taklit eden veridir.Algoritmik Önyargı(Algorithmic Bias)Algoritmik önyargı (algorithmic bias), bir algoritmanın ya da yapay zekâ modelinin verdiği kararların belirli kişi veya grupları sistematik ve haksız biçimde dezavantajlı duruma düşürmesidir. Çoğunlukla eğitim verisindeki dengesizliklerden kaynaklanır.Bilgi Kesim Tarihi(Knowledge Cutoff)Bilgi kesim tarihi (knowledge cutoff), bir dil modelinin eğitim verisinin kapsadığı son tarihtir. Model bu tarihten sonra yaşanan olaylar, değişen oranlar ya da yeni düzenlemeler hakkında, dış kaynağa bağlanmadıkça bilgi sahibi değildir.Görüntü Tanıma(Image Recognition)Görüntü tanıma (image recognition), bir yapay zekâ sisteminin fotoğraf ya da videodaki nesneleri, yüzleri, hayvanları, yazıları veya sahneleri tespit edip tanımlamasıdır. Bilgisayarlı görünün temel görevlerinden biridir.Yapay Zekâ Okuryazarlığı(AI Literacy)Yapay zekâ okuryazarlığı (AI literacy), yapay zekânın temel olarak nasıl çalıştığını anlama, araçları amaca uygun ve güvenli biçimde kullanma, çıktılarını eleştirel değerlendirme ve etik riskleri fark etme becerilerinin bütünüdür.