Birliktelik Kuralı Nedir?
İngilizce: Association Rule Learning
Yayın: · Son güncelleme:
Birliktelik Kuralı Nedir? Kısaca
Birliktelik kuralı öğrenmesi, büyük veri setlerinde birlikte sık görülen öğeleri bulup bunları 'A varsa B de olma eğilimindedir' biçiminde kurallar olarak ifade eden ve destek, güven ve lift gibi ölçülerle değerlendiren bir veri madenciliği yöntemidir.
İçindekiler
Birliktelik kuralı, "bunu alan şunu da alıyor" türünden ilişkileri veriden otomatik olarak çıkarmaya yarar. Veri madenciliğinin klasik yöntemlerinden biridir ve en bilinen uygulaması pazar sepeti analizidir.
Birliktelik kuralı nedir?
Bir kural {A} → {B} biçiminde yazılır: A öğesini içeren işlemler B'yi de içerme eğilimindedir. Örneğin {makarna, domates sosu} → {rendelenmiş peynir}. Burada A'ya öncül, B'ye sonuç denir.
Kural, nedensellik anlamına gelmez; yalnızca birlikte görülme sıklığına dayanan bir ilişkiyi ifade eder.
Kurallar nasıl değerlendirilir?
| Ölçü | Anlamı |
|---|---|
| Destek (support) | A ve B'nin birlikte geçtiği işlemlerin tüm işlemlere oranı |
| Güven (confidence) | A'yı içeren işlemlerin ne kadarında B'nin de bulunduğu |
| Lift | Güvenin, B'nin genel görülme oranına bölümü; 1'den büyükse birliktelik tesadüften güçlüdür |
Örnek
Varsayımsal bir markette 1.000 fiş var. 100 fişte ekmek ve tereyağı birlikte geçiyor, 200 fişte ekmek var, 250 fişte tereyağı var.
- Destek = 100 / 1.000 = 0,10
- Güven (ekmek → tereyağı) = 100 / 200 = 0,50
- Lift = 0,50 / 0,25 = 2
Lift 2 olduğu için ekmek alanların tereyağı alma eğilimi genel ortalamanın iki katıdır.
Nasıl bulunur ve nelere dikkat etmeli?
Sık birlikte görülen öğe kümeleri genellikle Apriori ya da FP-Growth gibi algoritmalarla bulunur, ardından bunlardan kurallar türetilir.
- Destek ve güven eşikleri düşük tutulursa binlerce anlamsız kural çıkar.
- Çok yaygın ürünler yüksek güven üretse de bilgi taşımayabilir; lift bu yüzden önemlidir.
- Bulunan kurallar mağaza yerleşimi, öneri ve kampanya fikri için ipucu verir, ama test edilmeden kesin sonuç sayılmamalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Birliktelik kuralında lift neden önemli?
Güven tek başına yanıltıcı olabilir; çok popüler bir ürün hemen her kuralda yüksek güven çıkarır. Lift, birlikteliğin tesadüfi beklentiden ne kadar güçlü olduğunu gösterir.
Birliktelik kuralı nerelerde kullanılır?
Perakendede pazar sepeti analizi, e-ticarette öneri sistemleri, web kullanım analizi ve bazı tıbbi veri incelemelerinde kullanılır.