Bilişsel Hesaplama Nedir?
İngilizce: Cognitive Computing
Yayın: · Son güncelleme:
Bilişsel Hesaplama Nedir? Kısaca
Bilişsel hesaplama (cognitive computing), doğal dil işleme, makine öğrenmesi ve akıl yürütme tekniklerini birleştirerek insanların düşünme ve karar verme süreçlerini taklit etmeye, karmaşık ve belirsiz verilerden anlam çıkarmaya çalışan sistemlerin genel adıdır.
Bilişsel hesaplama (cognitive computing), bilgisayarların insan gibi öğrenmesini, akıl yürütmesini ve doğal dille etkileşim kurmasını hedefleyen sistemleri anlatan bir terimdir. Teknik bir algoritmadan çok, birden fazla yapay zekâ tekniğini insan karar vericiye yardımcı olacak şekilde birleştiren bir yaklaşımı ifade eder.
Bilişsel hesaplama nedir?
Bilişsel sistemlerden genellikle şu özellikler beklenir:
- Uyarlanabilirlik: Yeni veri geldikçe öğrenip güncellenmek.
- Etkileşim: İnsanlarla doğal dilde soru-cevap yapabilmek.
- Bağlam farkındalığı: Zaman, yer ve kullanıcı gibi bağlamı dikkate almak.
- Yapılandırılmamış veriyle çalışma: Metin, görüntü ve ses gibi düzensiz verilerden anlam çıkarmak.
Bunu sağlamak için doğal dil işleme, makine öğrenmesi, bilgi grafikleri ve olasılıksal akıl yürütme birlikte kullanılır.
Nerelerde kullanılır?
Terim 2010'larda özellikle kurumsal yazılım pazarında popüler oldu. Örnek kullanım alanları şunlardır: hekimlerin tıbbi literatürü taramasına yardımcı karar destek araçları, müşteri sorularını anlayıp yanıtlayan asistanlar, binlerce sözleşme ya da raporu inceleyip önemli noktaları öne çıkaran belge analiz sistemleri. Bu sistemlerin amacı genellikle insanı devre dışı bırakmak değil, karar verirken desteklemektir.
Nelere dikkat etmeli?
"Bilişsel" kelimesi, makinenin insan gibi düşündüğü izlenimini verebilir; oysa bu sistemler istatistiksel örüntü tanımaya dayanır ve gerçek anlamda kavrayış taşıdıkları tartışmalıdır. Terim zaman zaman pazarlama amaçlı da kullanılmıştır. Özellikle sağlık ve finans gibi alanlarda bu tür sistemlerin önerileri, uzman kontrolünden geçirilmeli ve açıklanabilir olmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bilişsel hesaplama ile yapay zekâ arasındaki fark nedir?
Yapay zekâ çok geniş bir alandır. Bilişsel hesaplama ise yapay zekâ tekniklerini, insanlara karar verirken yardımcı olan ve doğal dille etkileşen sistemler kurmak için bir araya getiren bir yaklaşımı ifade eder.
Bilişsel sistemler insan gibi düşünür mü?
Hayır. İnsan düşünme süreçlerinden esinlenirler ama istatistiksel modeller ve kurallarla çalışırlar; bilinç ya da insan gibi anlayış taşıdıkları kabul edilmez.