Basiretli Tacir Ne Demek?

Basiretli tacir ne demek?

Basiretli tacir, işini bilen, ileriyi gören ve tedbirli davranan tüccar anlamına gelir. "Basiret" kelimesi Türkçede sağduyu ve uzak görüşlülük demektir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 18. maddesinin ikinci fıkrası şöyle der: "Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir."

Bu kural, tacirden sıradan bir kişiden beklenenden daha yüksek bir özen ölçüsü bekler.

Pratikte ne anlama gelir?

Basiretli davranma yükümlülüğü, tacirin "bilmiyordum" ya da "fark etmedim" savunmasını büyük ölçüde zayıflatır. Mahkemeler, bir tacirin imzaladığı sözleşmeyi okuyup anladığını, karşı tarafın yetkisini kontrol ettiğini ve piyasa koşullarını bildiğini varsayar.

Bu ilke birkaç sonuç doğurur:

• Tacir, imzaladığı sözleşmenin maddelerini bilmediğini kolayca ileri süremez.
• Kararlaştırdığı aşırı cezai şartın indirilmesini mahkemeden isteyemez.
• Ticari işlerinde ihmali nedeniyle uğradığı zarar için karşı taraftan tazminat isterken kendi kusuru da değerlendirilir.

Örnek

Varsayımsal bir toptancı düşünün. Yeni bir müşteriye büyük miktarda mal satıyor ve müşterinin imza yetkisini, ticaret sicil kaydını hiç kontrol etmiyor. Sonradan imzayı atan kişinin şirketi temsil yetkisi olmadığı ortaya çıkarsa, toptancının alacağını tahsil etmesi zorlaşabilir. Mahkeme, basiretli bir tacirin bu kontrolü yapması gerektiğini dikkate alabilir.

Nasıl uygulanır?

Basiretli davranmak için birkaç basit alışkanlık yeterlidir. Yeni bir iş ortağıyla çalışmadan önce imza sirkülerini ve ticaret sicil gazetesini kontrol edin. Sözleşmeleri imzadan önce okuyun ve gerekirse bir hukukçuya inceletin. Önemli bildirimleri noter, taahhütlü mektup ya da kayıtlı elektronik posta ile yapın. Tacir sıfatı taşıyorsanız bu kuralın tüm ticari işlerinizde geçerli olduğunu unutmayın ve ticari sözleşme süreçlerinizi buna göre kurun.