Aşırı İşlem Nedir?

Aşırı işlem, bireysel yatırımcıların en yaygın hatalarından biridir. Ekran başında sürekli fırsat aramak, her fiyat hareketine tepki vermek ya da zararı hemen telafi etmek için yeni işlemlere girmek, zamanla hem maliyetleri hem de hata sayısını artırır.

Aşırı işlem nedir, neden olur?

Başlıca nedenler şunlardır:

• Zararı telafi etme isteği: Kayıptan sonra kaybı hemen geri almak için plansız işlemler yapmak.
• Fırsat kaçırma korkusu: Hareket eden her hisseye atlamak.
• Aşırı güven: Birkaç başarılı işlemden sonra pozisyon sayısını ve büyüklüğünü artırmak.
• Can sıkıntısı ve alışkanlık: İşlem yapmayı kendi başına bir amaç hâline getirmek.
• Kaldıraç kolaylığı: Küçük teminatla büyük pozisyon açılabilen ürünlerde işlem yapmanın kolaylaşması.

Maliyeti nedir?

Her işlemde işlem komisyonu, alış-satış farkı ve kayma gibi maliyetler oluşur. Tek işlemde küçük görünen bu tutarlar, sık işlemde birikerek getirinin önemli bir kısmını tüketebilir. Ayrıca yorgunlukla verilen kararların kalitesi düşer.

Belirtileri ve kaçınma yolları

Planında olmayan işlemler yaptığını, kayıptan hemen sonra yeni pozisyon açtığını ya da işlem sayının ayda belirgin biçimde arttığını fark ediyorsan aşırı işlem yapıyor olabilirsin. Bunu azaltmak için:

• Yazılı bir işlem planı oluştur ve giriş koşullarını önceden belirle.
• Günlük ya da haftalık en fazla işlem sayısı ve kayıp sınırı koy.
• İşlem günlüğü tutarak her işlemin gerekçesini kaydet.
• Kayıp serilerinden sonra bilinçli olarak ara ver.

Nelere dikkat etmeli?

Kaldıraçlı ürünlerde aşırı işlem, kısa sürede sermayenin büyük kısmının kaybına yol açabilir. Kendini sürekli işlem yapma baskısı altında hissediyorsan, kayıptan kaçınma gibi davranışsal eğilimleri tanımak ve gerekirse destek almak faydalı olabilir.