İçeriğe geç
parazade
Finans

Asimetrik Bilgi Nedir?

İngilizce: Asymmetric Information

Yayın: · Son güncelleme:

Asimetrik Bilgi Nedir? Kısaca

Asimetrik bilgi, bir alışveriş ya da sözleşmede taraflardan birinin ürün, risk veya davranış hakkında diğer taraftan daha fazla ya da daha doğru bilgiye sahip olduğu durumdur; ters seçim ve ahlaki tehlikeye yol açabilir.

Asimetrik Bilgi nedir?
İçindekiler
  1. Asimetrik bilgi nedir?
  2. Hangi sorunlara yol açar?
  3. Örnek: İkinci el araba piyasası
  4. Nasıl azaltılır?

Asimetrik bilgi nedir?

Asimetrik bilgi, bir ekonomik işlemde tarafların aynı bilgiye sahip olmadığı durumdur. Satıcı, ürünün kusurlarını alıcıdan daha iyi bilir; kredi başvurusu yapan kişi, geri ödeme niyetini ve gücünü bankadan daha iyi bilir. Bu bilgi dengesizliği, piyasaların verimli çalışmasını engelleyebilir. Kavram, George Akerlof, Michael Spence ve Joseph Stiglitz'in çalışmalarıyla öne çıkmış; bu üç iktisatçı 2001 yılında Nobel Ekonomi Ödülü'nü paylaşmıştır.

Hangi sorunlara yol açar?

Asimetrik bilgi iki temel soruna neden olur:

  • Ters seçim: Sözleşmeden önce ortaya çıkar. Örneğin sağlık durumu kötü olanların sigortaya daha istekli başvurması.
  • Ahlaki tehlike: Sözleşmeden sonra ortaya çıkar. Örneğin sigortalanan kişinin daha dikkatsiz davranması.

Örnek: İkinci el araba piyasası

Akerlof'un ünlü "limon piyasası" örneğinde, ikinci el araç satıcısı aracın sorunlu olup olmadığını bilir, alıcı ise bilemez. Alıcı riski hesaba katarak ortalama bir fiyat teklif eder. Bu fiyat, iyi durumdaki araç sahiplerine düşük gelir ve onlar satıştan vazgeçer. Sonuçta piyasada kalitesiz araçların oranı artar.

Nasıl azaltılır?

Piyasalar ve düzenleyiciler bilgi açığını kapatmak için farklı yollar geliştirmiştir:

  • Sinyal verme: Garanti sunmak, diploma ya da sertifika göstermek.
  • Tarama: Bankaların kredi notu ve gelir belgesi istemesi, ekspertiz raporu.
  • Zorunlu bilgilendirme: Şirketlerin finansal tablolarını kamuya açıklaması.
  • İtibar sistemleri: Kullanıcı yorumları ve marka güveni.

Tüketici olarak sen de önemli bir alışverişten önce bağımsız ekspertiz, sözleşme incelemesi ve yazılı belgeler isteyerek bu riski azaltabilirsin.

Sıkça Sorulan Sorular

Asimetrik bilgiye günlük hayattan örnek verir misin?

İkinci el araç alımı, sigorta poliçesi, kredi başvurusu ve iş görüşmesi en yaygın örneklerdir. Her birinde taraflardan biri, diğerinin kolayca göremeyeceği bilgilere sahiptir.

Asimetrik bilgi piyasayı neden bozar?

Bilgisi az olan taraf riski fiyata yansıtır ya da işlemden kaçınır. Bu durumda kaliteli ürün sahipleri piyasadan çekilebilir ve piyasa küçülür ya da tamamen işlemez hâle gelir.

İlgili terimler

Ters Seçim(Adverse Selection)Ters seçim (adverse selection), sözleşme yapılmadan önce taraflardan birinin daha fazla bilgiye sahip olması nedeniyle, piyasada yüksek riskli ya da düşük kaliteli katılımcıların orantısız biçimde öne çıkmasıdır.Ahlaki Tehlike(Moral Hazard)Ahlaki tehlike (moral hazard), bir kişinin ya da kurumun, davranışının sonuçlarını tamamen kendisi üstlenmediği için, örneğin sigortalı ya da kurtarılacağından emin olduğu için daha fazla risk almasıdır.Dışsallık(Externality)Dışsallık, bir kişi ya da şirketin üretim veya tüketim faaliyetinin, bu işlemde taraf olmayan başkalarına fiyat sistemine yansımayan bir maliyet (negatif dışsallık) ya da fayda (pozitif dışsallık) yüklemesidir.Piyasa Dengesi(Market Equilibrium)Piyasa dengesi, bir malın arz edilen miktarı ile talep edilen miktarının eşit olduğu durumdur. Bu noktadaki fiyata denge fiyatı, el değiştiren miktara denge miktarı denir; fiyatın bu noktaya doğru hareket etme eğilimi vardır.Ekonomi(Economics)Ekonomi (iktisat), sınırlı kaynakların sınırsız ihtiyaçları karşılamak için nasıl üretildiğini, dağıtıldığını ve tüketildiğini inceleyen sosyal bilimdir. Aynı kelime bir ülkenin üretim, ticaret ve gelir düzenini anlatmak için de kullanılır.Ekspertiz(Property Appraisal)Ekspertiz, bir gayrimenkulün, aracın ya da başka bir varlığın değerinin ve durumunun bağımsız uzmanlarca incelenip raporlanmasıdır. Konut kredisinde bankanın vereceği kredi tutarını belirlemede kullanılır.