Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti Nedir?
İngilizce: Weighted Average Cost of Funding
Yayın: · Son güncelleme:
Ağırlıklı Ortalama Fonlama Maliyeti Nedir? Kısaca
Ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti (AOFM), merkez bankasının farklı araçlarla bankalara sağladığı fonların, kullanılan tutarlara göre ağırlıklandırılmış ortalama faizidir. Bankaların fiilen hangi maliyetle fonlandığını gösterir.
Ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti, kısaca AOFM, merkez bankasının bankalara verdiği fonlamanın ortalama faiz oranıdır. Her fonlama kanalındaki faiz, o kanaldan sağlanan tutara göre ağırlıklandırılarak hesaplanır.
Ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti nedir?
Merkez bankaları bankalara tek bir kanaldan değil, birden fazla araçla fon sağlayabilir: bir hafta vadeli repo ihaleleri, gecelik borç verme imkânı ya da daha pahalı olan geç likidite penceresi gibi. Bu kanalların faizleri farklıdır. AOFM, bütün bu kaynaklardan alınan fonların ortalama maliyetini tek bir sayıda toplar.
Nasıl hesaplanır?
Varsayımsal bir örnekle: Merkez bankası bir günde bankalara 80 birim fonu yüzde 10 faizli haftalık repoyla, 20 birim fonu ise yüzde 12 faizli gecelik imkânla vermiş olsun.
AOFM = (80 × 10 + 20 × 12) / 100 = yüzde 10,4
Yani politika faizi yüzde 10 olsa bile bankaların ortalama fonlama maliyeti daha yüksektir.
Neden önemli?
AOFM, özellikle merkez bankasının politika faizine dokunmadan fonlama koşullarını değiştirdiği dönemlerde öne çıkar. Haftalık repo fonlaması azaltılıp bankalar daha pahalı kanallara yönlendirildiğinde AOFM yükselir; bu, fiilî bir sıkılaştırma anlamına gelir. Türkiye'de bu yöntemin yoğun kullanıldığı dönemlerde piyasa katılımcıları politika faizi yerine AOFM'yi takip etmeye başlamıştır. TCMB bu göstergeyi düzenli olarak yayımlar; güncel değeri TCMB'nin resmî veri kaynaklarından kontrol edebilirsin. Hesaplamadaki kanalların sınırlarını anlamak için faiz koridoru maddesi de faydalı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
AOFM ile politika faizi aynı mı?
Her zaman değil. Politika faizi tek bir aracın faizidir; AOFM ise tüm fonlama kanallarının ortalamasıdır. Fonlamanın tamamı politika faiziyle yapılıyorsa ikisi eşitlenir.
AOFM'nin yükselmesi ne anlama gelir?
Bankaların merkez bankasından daha pahalı kanallarla fonlandığını gösterir. Bu, politika faizi değişmese bile para koşullarının fiilen sıkılaştığı anlamına gelebilir.